Ngữ pháp 当

当

“当” là từ đa chức năng. Nó có thể làm **động từ** (làm nghề, làm ai), **giới từ** (vào lúc, khi…), hoặc **liên từ** (khi… thì…). Mỗi cách dùng có cấu trúc và sắc thái khác nhau.

当 làm động từ – Diễn tả nghề nghiệp, vai trò hiện tại

Cấu trúcChủ ngữ + 当 + Danh từ (nghề nghiệp/vai trò)

Ví dụ

Ví dụ 1

tā他xiǎng想dāng当yīshēng医生。

Anh ấy muốn làm bác sĩ.

Ví dụ 2

wǒ我xiàn zài现在dāng当lǎo shī老师le了。

Tôi hiện đang làm giáo viên.

Ví dụ 3

tā他cóng xiǎo从小jiù就xiǎng想dāng当jǐngchá警察。

Anh ấy đã muốn làm cảnh sát từ nhỏ.

Ví dụ 4

nǐ你yǐ hòu以后xiǎng想dāng shén当什me么？

Sau này bạn muốn làm gì?

Ví dụ 5

tā她dāng当le了sān三nián年de的fānyì翻译。

Cô ấy đã làm phiên dịch 3 năm.

当 làm giới từ – Diễn tả thời điểm (khi, vào lúc)

Cấu trúc当 + Danh từ chỉ thời gian / Tình huống + (的) + Lúc đó + ...

Ví dụ

Ví dụ 1

dāng当wǒ我dào到jiā家de的shíhòu时候，tiān天yǐ jīng已经hēi黑le了。

Khi tôi về đến nhà, trời đã tối rồi.

Ví dụ 2

dāng当tā她tīng dào听到zhè ge这个xiāo xī消息shí时，fēi cháng非常jīdòng激动。

Khi cô ấy nghe tin này, rất xúc động.

Ví dụ 3

dāng当nǐ你máng忙de的shíhòu时候，wǒ我kě yǐ可以bāng帮nǐ你。

Khi bạn bận, tôi có thể giúp bạn.

Ví dụ 4

dāng当nǐ你yù dào遇到wèn tí问题shí时，bù不yào要zháojí着急。

Khi gặp vấn đề, đừng vội vàng.

Ví dụ 5

dàng tiān当天xià下qǐ起yǔ雨lái来，wǒ men我们zhèng zài正在wàimiàn外面。

Lúc trời đổ mưa, chúng tôi đang ở ngoài.

Cấu trúc liên từ: Khi… thì…

Cấu trúc当 + Mệnh đề 1 + 的时候 / 时，+ Mệnh đề 2

Ví dụ

Ví dụ 1

dāng当wǒ我kàn dào看到tā他de的shíhòu时候，wǒ我hěn很jīngyà惊讶。

Khi tôi nhìn thấy anh ấy, tôi rất ngạc nhiên.

Ví dụ 2

dāng当nǐ你xué xí学习lèi累le了，jiù就xiū xī休息yī xià一下ba吧。

Khi học mệt rồi, thì nghỉ một chút nhé.

Ví dụ 3

dāng当mā mā妈妈shēng bìng生病shí时，bà bà爸爸zhào gù照顾wǒmen我们。

Khi mẹ bị bệnh, bố chăm sóc chúng tôi.

Ví dụ 4

dāng当wǒ men我们dào到nà lǐ那里de的shíhòu时候，tā men他们yǐ jīng已经zǒu走le了。

Khi chúng tôi đến nơi, họ đã đi rồi.

Ví dụ 5

dāng当wǒ我xiǎoshíhòu小时候，wǒ men我们méi yǒu没有shǒujī手机。

Khi tôi còn nhỏ, chúng tôi không có điện thoại di động.

当_vs_做

“当” thường dùng để chỉ vai trò hoặc chức vụ chính thức như giáo viên, bác sĩ; trong khi “做” dùng để diễn tả hành động hoặc công việc cụ thể, kể cả việc nhỏ hằng ngày. Không thể dùng thay thế hoàn toàn cho nhau.

当 – Dùng để chỉ vai trò, chức danh hoặc nghề nghiệp chính thức

Cấu trúcChủ ngữ + 当 + Danh từ (vai trò / nghề nghiệp)

Ví dụ

Ví dụ 1

tā他xiǎng想dāng当yīshēng医生。

Anh ấy muốn làm bác sĩ.

Ví dụ 2

tā她dāng当le了sān三nián年de的bānzhǎng班长。

Cô ấy làm lớp trưởng ba năm rồi.

Ví dụ 3

wǒ我yǐ hòu以后xiǎng想dāng当lǎoshī老师。

Sau này tôi muốn làm giáo viên.

Ví dụ 4

tā他bà bà爸爸dāng当guò过bīng兵。

Bố anh ấy từng làm lính.

Ví dụ 5

tā men他们xuǎn选wǒ我dāng当duìzhǎng队长。

Họ chọn tôi làm đội trưởng.

做 – Dùng để diễn tả hành động, việc làm hoặc công việc cụ thể (không nhấn mạnh vai trò)

Cấu trúcChủ ngữ + 做 + Danh từ (công việc / sự việc)

Ví dụ

Ví dụ 1

wǒ我zài在zuòfàn做饭。

Tôi đang nấu cơm.

Ví dụ 2

tā他zuò做le了yí gè一个juédìng决定。

Anh ấy đã đưa ra một quyết định.

Ví dụ 3

nǐ你zuò shén做什me么gōngzuò工作？

Bạn làm công việc gì?

Ví dụ 4

wǒ我měi tiān每天dōu都zuò做yùndòng运动。

Tôi tập thể dục mỗi ngày.

Ví dụ 5

wǒ men我们yì qǐ一起zuò做zuò yè作业ba吧。

Chúng ta cùng làm bài tập nhé.